(Myiq.vn) – Aur – ngôi làng nhỏ của đồng bào Cơ Tu với hơn 100 nhân khẩu, nằm cheo leo trên dãy núi cao hơn 1.000m thuộc xã A Vương, TP.Đà Nẵng (trước đây là huyện Tây Giang, Quảng Nam). Nơi đây gần như tách biệt hoàn toàn với cuộc sống hiện đại: không điện lưới, không chợ, không trạm y tế, không sóng điện thoại và cũng không có đường cho xe cộ ra vào.
Làng Aur và câu chuyện bi thương dời làng
Chúng tôi khởi hành từ TP.Đà Nẵng khi trời còn mờ sáng. Chiếc ô tô ì ạch vượt hơn 100km đường đèo dốc ngoằn ngoèo để tới thôn Aréc, điểm dừng chân cuối cùng trước khi bước vào “cửa ngõ” Aur. Từ đây, hành trình thực sự bắt đầu.
Tư trang để lại, trên vai chỉ vắt chiếc balô nhỏ với máy ảnh, ít đồ ăn khô và nước uống. Con đường mòn dẫn vào Aur men theo sườn núi, có đoạn chỉ đủ cho một người đi lọt, bên dưới là vực sâu hun hút. Mồ hôi vã ra như tắm, đôi chân rã rời, chúng tôi vẫn động viên nhau: “100% sức lực và thêm 100% bản năng sinh tồn!”.
Sau gần 6 tiếng băng rừng, vượt hơn 15km dốc nối dốc, ngôi làng Aur hiện ra trong ánh hoàng hôn đỏ rực phía tây, khói bếp bảng lảng trên những mái nhà đơn sơ.
Chúng tôi ghé vào gươl, ngôi nhà cộng đồng của làng. Người dân kéo đến, trẻ con ríu rít chạy chơi, người lớn mang theo chum rượu, những món ăn dân dã và những câu chuyện bên bếp lửa.
Trưởng thôn Ating Del kể cho chúng tôi nghe về gốc tích của làng: Aur vốn dời từ Pà Xuông (xã Ba, Đông Giang, Quảng Nam). Nguyên nhân là một câu chuyện thực mà nghe như huyền thoại. Một lần, bọn trẻ con trong làng chơi trò “đâm trâu”. Một em bé đóng vai con trâu bị trói vào cột. Khi có người hỏi đùa bà mụ già rằng: “Bà có ăn thịt trâu không?”, bà gật đầu. Lũ trẻ ngây ngô liền “đâm trâu” thật rồi mang thịt về.
Tai họa ập xuống, cả làng chìm trong tang thương. Già làng họp bàn, quyết định: phải dời làng để quên đi nỗi đau. Một nửa dân làng lên núi Aur, một nửa men dốc Gió về Nam Đông (Thừa Thiên Huế).
Thế nhưng, hành trình tìm chỗ dừng chân của người Aur không dễ dàng. Họ liên tục dời làng, lúc vì “cái chết xấu”, lúc vì cái đói bủa vây. Phải đến lần thứ ba, “những đôi chân của gió” mới chịu dừng lại, lập nên làng Aur hôm nay.
Tục “nuôi chung khách” của người Aur
Chiều sương giăng mờ, chị Alăng Thị Nguyệt bưng ra khay cơm, con cá suối nướng, con gà luộc, miếng thịt heo gác bếp cay nồng ớt đỏ. Chẳng mấy chốc, giữa gươl, cả một bữa tiệc thịnh soạn được bày ra, không bởi một gia đình nào mà là của cả làng.
Chị Nguyệt mỉm cười giải thích: “Ở đây có tục nuôi chung khách, ai có gì mang nấy: bát cơm, con cá, chén rượu. Góp lại thành mâm cơm chung. Khách quý thì cả làng cùng đãi, cùng ăn, cùng hát”.
Đêm Aur say men rượu, tiếng cười rộn rã. Nhưng sau sự hồn hậu ấy vẫn còn muôn vàn khó khăn. Aur có 23 hộ dân, gần 70% người mù chữ. Đời sống hoàn toàn tự cung tự cấp: làm rẫy, đào củ sắn, bắt cá suối, hái mật ong rừng. Thiếu thốn là vậy, song họ vẫn giữ nếp sống thanh sạch, tình người chan hòa.
Người Aur tôn thờ rừng. Rừng cho họ mật ong, gừng, sắn, rau rừng, cá suối. Họ chỉ lấy đủ ăn, đủ để dự trữ mùa đông, chưa bao giờ tham lam. Nhưng khi hỏi về mong muốn, trưởng thôn Ating Del trầm ngâm: “Cũng muốn có điện, có sóng điện thoại, có tivi để học cái hay nơi khác. Nhưng hiện đại rồi, liệu có giữ được Aur như bây giờ không? Nhìn làng khác, cái xấu cũng theo về… lo lắm!”.
Giữ hồn rừng giữa đại ngàn
Aur còn được biết đến với danh xưng “làng sạch nhất Việt Nam”, thậm chí có người ví như “Singapore thu nhỏ”.
Điều khiến chúng tôi kinh ngạc ngay khi đặt chân vào làng là không hề thấy một mẩu rác nào, dù chỉ là vỏ trái cây hay túi nylon. Nhà nào cũng quét dọn hàng ngày, ai xả rác sẽ bị phạt quét dọn cả làng. Trẻ con từ bé đã được dạy: phải bỏ rác đúng chỗ, giữ làng sạch.
Thậm chí, trâu bò, lợn gà đều nuôi nhốt xa khu dân cư, không thả rông, không phóng uế bừa bãi. Nhờ vậy, từ sân nhà đến lối đi đều sạch sẽ, ngăn nắp. Khi màn đêm buông xuống, ánh sáng leo lét của những chiếc đèn năng lượng mặt trời thay cho điện lưới, cả ngôi làng lại chìm trong sự tĩnh mịch hiếm có.
Aur có quá nhiều cái “không”: không điện, không sóng, không chợ, không trạm y tế, không đường xe. Nhưng cũng chính những cái “không” ấy đã làm nên một Aur đặc biệt và giữ trọn nét nguyên sơ, thuần khiết và một cộng đồng gắn bó.
Chính quyền xã A Vương và huyện Tây Giang cũ cũng dành sự ưu ái riêng cho Aur, mỗi chương trình hỗ trợ đều có phần dành cho ngôi làng nhỏ này. Bởi Aur không chỉ là nơi cư trú của hơn 100 con người, mà còn là một “bảo tàng sống” lưu giữ trọn vẹn văn hóa Cơ Tu giữa đại ngàn Trường Sơn.
Giữa thời buổi hội nhập, ít ai tin rằng vẫn có một ngôi làng sống biệt lập như Aur. Nơi mà mọi bữa cơm đều thơm nồng tình làng, nơi trẻ em còn chơi đùa giữa mây trắng, và nơi sự sạch sẽ trở thành niềm tự hào cộng đồng.
0 Comments