(Myiq.vn) – Không gian triển lãm Phật giáo Trúc Lâm Yên Tử là một trong những hoạt động nổi bật nằm trong chuỗi hoạt động của Hội Xuân Yên Tử năm 2026.
12 cụm điểm, cụm di tích tiêu biểu thuộc Di sản văn hóa thế giới
Hội Xuân Yên Tử là lễ hội lớn nhất đầu Xuân tại Quảng Ninh, kéo dài suốt 3 tháng đầu năm. Năm nay, Hội Xuân Yên Tử đặc biệt hơn bao giờ hết khi đây là mùa lễ hội đầu tiên sau khi Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa thế giới.
Một trong những điểm nhấn của Hội Xuân Yên Tử năm nay chính là không gian triển lãm về Phật giáo Trúc Lâm Yên Tử tại khu vực Gương thiền Khai Tâm, Khu Di tích lịch sử – danh thắng Yên Tử.
Tại đây, đông đảo người dân và du khách thập phương được tận mắt chiêm ngưỡng những tư liệu, hiện vật quý hiếm về quá trình hình thành, phát triển và giá trị tư tưởng của Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử – dòng thiền Phật giáo mang bản sắc riêng của Việt Nam.
Theo đó, triển lãm đã giới thiệu 12 cụm điểm, cụm di tích tiêu biểu thuộc Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc vừa được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa thế giới. Các cụm điểm, cụm di tích này nằm trên 3 địa phương Quảng Ninh, Hải Phòng và Bắc Ninh, với diện tích vùng lõi hơn 525ha và vùng đệm hơn 6859ha.
Cụ thể, Quảng Ninh gồm 5 di tích: Chùa Hoa Yên và vườn tháp là trung tâm tu hành của Phật Hoàng Trần Nhân Tông, nơi hình thành thiền phái Trúc Lâm Yên Tử; am Ngọa Vân là nơi Phật Hoàng nhập diệt, được coi là thánh địa linh thiêng nhất của thiền phái Trúc Lâm Yên Tử; Thái miếu nhà Trần là nơi thờ tổ tiên và các vị vua triều Trần, là điểm hành hương quan trọng trên con đường đến với Ngọa Vân; bãi cọc Bạch Đằng ở Yên Giang – nơi ghi dấu trận Bạch Đằng năm 1288 giữa Đại Việt và Mông Nguyên, biểu tượng cho sự kết hợp giữa đạo pháp và dân tộc; chùa Lân là trung tâm giảng pháp và đào tạo tăng tài, gắn với hoạt động tổ chức Phật sự.
Bắc Ninh gồm 2 di tích: Chùa Vĩnh Nghiêm là nơi in ấn các bản mộc thư lưu giữ và nhiều tư liệu về thiền phái và các vị Tổ từng trụ trì; chùa Bồ Đà – trung tâm lớn của thiền phái Trúc Lâm Yên Tử và dòng thiền Lâm Tế sau này.
Hải Phòng gồm 5 di tích: Chùa Thanh Mai – nơi gắn với cuộc đời và sự nghiệp của thiền sư Pháp Loa, vị tổ thứ 2 của thiền phái Trúc Lâm Yên Tử; đền Kiếp Bạc là nơi gắn với Trần Hưng Đạo – biểu tượng kết hợp hộ quốc an dân và tinh thần Phật giáo Trúc Lâm Yên Tử; chùa Côn Sơn là nơi tu hành của Tam tổ Huyền Quang, trung tâm phát triển tu tưởng nhập thế của thiền phái; chùa Nhẫm Dương – trung tâm của thiền phái Tào Động (dựa trên cơ sở của dòng thiền Trúc Lâm); động Kính Chủ – nơi thờ Tam tổ Huyền Quang và hệ thống bia ma nhai ghi chép tư liệu các thời.
Bảo vật quốc gia ở Yên Tử
Tâm điểm của không gian triển lãm là hai bản phục chế của hai Bảo vật Quốc gia Tượng Phật Hoàng Trần Nhân Tông và hộp vàng Ngọa Vân – Yên Tử. Dù không phải bản gốc, nhưng sức hút của hai hiện vật cũng khiến bất cứ ai bước chân vào không gian triển lãm đều dừng chân chiêm ngưỡng thật lâu.
Tượng Phật Hoàng Trần Nhân Tông là hiện vật độc bản, được công nhận là bảo vật quốc gia đợt 9, năm 2020. Pho tượng gốc hiện được an vị trong tháp Huệ Quang, chùa Hoa Yên, thuộc Khu Di tích lịch sử – danh thắng Yên Tử.
Tượng Phật Hoàng Trần Nhân Tông được tạc ở tư thế thiền kiểu ngồi bán kiết, khuôn mặt thanh tú, dáng vẻ thanh thoát mà uy nghiêm. Tượng đắp vận pháp phục tam y – loại y phục theo hình mẫu của Phật giáo nguyên thủy. So với pháp phục nguyên thủy, pháp phục của bức tượng có các dải băng sen dây được trang trí khá cầu kỳ.
Tượng được tạc từ đá xanh nguyên khối, có cùng nguồn gốc với đá xây tháp Huệ Quang từ thế kỷ XVII. Các nhà nghiên cứu tin rằng, khối đá dùng tạc tượng vốn là cấu kiện của Tháp Huệ Quang được xây dựng dưới thời Trần. Đến thế kỷ XVII, khi Tháp Huệ Quang thời Trần đã bị sập đổ, người ta đã dùng lại một số cấu kiện Tháp Huệ Quang của thời Trần để dựng lại tháp như hiện nay và tạc pho tượng này.
Trong khi đó, hộp vàng Ngọa Vân – Yên Tử cũng là hiện vật độc bản, được công nhận là bảo vật quốc gia đợt 7, năm 2018. Bản gốc hộp vàng Ngọa Vân – Yên Tử hiện đang được trưng bày tại Bảo tàng tỉnh Quảng Ninh.
Hộp vàng Ngọa Vân – Yên Tử được phát lộ vào năm 2012, khi đang thi công mở rộng con đường “hành hương” từ Trại Lốc lên di tích Ngọa Vân – nơi đức vua Trần Nhân Tông hóa Phật.
Bảo vật này có dáng hình cầu, thân tạo nổi mười một múi (mỗi múi giống như hình cánh sen cong tròn). Tất cả các họa tiết trang trí trên hộp như hoa sen, liên tiền, vân mây, bông mai… được tạo tác bằng kỹ thuật khắc và gò với những đường nét hoa văn cực kỳ tinh xảo, phức tạp. Hộp vàng Ngọa Vân – Yên Tử được giới nghiên cứu đánh giá công năng là cốc/bát át già. Không chỉ có giá trị đặc biệt về khoa học, lịch sử, hộp vàng Ngọa Vân – Yên Tử còn là một tác phẩm phản ánh giá trị tư tưởng của thời đại nhà Trần, thế kỷ XIII-XIV.
Bên cạnh bản phục chế của hai bảo vật quốc gia, tại triển lãm còn giới thiệu nhiều hiện vật gốc đáng chú ý khác như: Cặp đôi móng tay của Phật làm bằng vàng nguyên chất; bài vị Trúc Lâm tam Tổ; ngói lá đề cân bằng đất nung; tượng phượng bằng đồng; ngói trang trí gắn hình uyên ương bằng đất nung…
Các hiện vật này đều có niên đại khoảng thế kỷ 13-14, tái hiện phần nào những nét cơ bản nhất của Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử, gắn với sự hưng thịnh của vương triều nhà Trần. Những hiện vật này là nhịp cầu kết nối hiện tại với quá khứ, giúp mỗi người dân và du khách hình dung rõ nét hơn về sự gắn kết giữa đạo pháp và dân tộc, đồng thời mang lại trải nghiệm văn hóa trọn vẹn cho mỗi bước chân về với Yên Tử.
0 Comments