(Myiq.vn) – Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân là quyền chính trị cơ bản của công dân, thể hiện quyền làm chủ của Nhân dân trong việc lựa chọn những người đại diện cho ý chí và nguyện vọng của mình. Tuy nhiên, pháp luật cũng quy định một số trường hợp đặc biệt không được ghi tên vào danh sách cử tri. Những quy định này nhằm bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật và sự minh bạch, công bằng của cuộc bầu cử.
Những trường hợp không được ghi tên vào danh sách cử tri
Theo quy định của pháp luật Việt Nam, mọi công dân đủ 18 tuổi trở lên đều có quyền bầu cử và được ghi tên vào danh sách cử tri tại nơi mình thường trú hoặc tạm trú. Tuy nhiên, không phải mọi công dân đều được ghi tên vào danh sách này.
Khoản 1 Điều 30 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân năm 2015, đã được sửa đổi, bổ sung năm 2025, quy định rõ những trường hợp không được ghi tên vào danh sách cử tri gồm:
Thứ nhất, người đang bị tước quyền bầu cử theo bản án hoặc quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật. Đây là trường hợp người phạm tội bị Tòa án áp dụng hình phạt bổ sung là tước quyền bầu cử trong một thời gian nhất định. Trong thời gian bị tước quyền này, công dân không được tham gia bầu cử và cũng không được ghi tên vào danh sách cử tri.
Thứ hai, người bị kết án tử hình đang trong thời gian chờ thi hành án. Trong giai đoạn chờ thi hành án tử hình, người bị kết án không được thực hiện quyền bầu cử nên không được ghi tên vào danh sách cử tri.
Thứ ba, người đang chấp hành hình phạt tù mà không được hưởng án treo. Những người đang chấp hành hình phạt tù tại các cơ sở giam giữ và không được hưởng án treo sẽ không được ghi tên vào danh sách cử tri trong thời gian thi hành án.
Thứ tư, người mất năng lực hành vi dân sự theo quyết định của Tòa án. Đây là những người do tình trạng bệnh lý hoặc lý do khác mà không thể nhận thức, làm chủ hành vi của mình và đã được Tòa án tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự theo quy định của pháp luật. Trong trường hợp này, họ cũng không được ghi tên vào danh sách cử tri.
Những quy định nêu trên thể hiện nguyên tắc bảo đảm quyền bầu cử của công dân nhưng đồng thời cũng đặt ra các giới hạn cần thiết nhằm bảo đảm tính nghiêm túc và trật tự pháp lý trong hoạt động bầu cử.
Nguyên tắc lập danh sách cử tri theo quy định của pháp luật
Bên cạnh việc xác định các trường hợp không được ghi tên vào danh sách cử tri, pháp luật cũng quy định rõ nguyên tắc lập danh sách cử tri để bảo đảm quyền bầu cử của công dân được thực hiện đầy đủ.
Khoản 1 Điều 29 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân năm 2015 quy định: mọi công dân có quyền bầu cử đều được ghi tên vào danh sách cử tri và được phát thẻ cử tri, trừ những trường hợp thuộc diện không được ghi tên theo quy định của pháp luật.
Cũng theo quy định tại điều luật này, mỗi công dân chỉ được ghi tên vào một danh sách cử tri ở nơi mình thường trú hoặc tạm trú nhằm bảo đảm nguyên tắc mỗi cử tri chỉ tham gia bỏ phiếu một lần trong cuộc bầu cử.
Trong thực tiễn tổ chức bầu cử, danh sách cử tri được lập và niêm yết công khai tại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã hoặc tại các khu vực bỏ phiếu để Nhân dân kiểm tra, giám sát. Nếu phát hiện sai sót hoặc có thay đổi về nơi cư trú, công dân có thể đề nghị cơ quan có thẩm quyền điều chỉnh, bổ sung hoặc xóa tên trong danh sách cử tri theo đúng trình tự, thủ tục pháp luật quy định.
Việc lập danh sách cử tri đầy đủ, chính xác không chỉ bảo đảm quyền bầu cử của công dân mà còn góp phần quan trọng vào việc tổ chức cuộc bầu cử dân chủ, đúng pháp luật, phản ánh trung thực ý chí của Nhân dân.
Có thể thấy, việc quy định những trường hợp không được ghi tên vào danh sách cử tri là cần thiết nhằm bảo đảm sự nghiêm minh của pháp luật và tính minh bạch của cuộc bầu cử.
Đồng thời, các quy định này cũng khẳng định nguyên tắc cơ bản của chế độ bầu cử ở Việt Nam: mọi công dân đủ điều kiện theo luật định đều có quyền tham gia bầu cử để lựa chọn những đại biểu xứng đáng đại diện cho mình trong các cơ quan quyền lực nhà nước.
0 Comments